به گزارش عدالتخانه به نقل از مشرق، در این نشست که با استقبال گسترده دانشجویان شرکت کننده در طرح ضیافت برگزار شد دانشجویان در بخش تریبون آزاد از ضعف ساختاری و محتوایی سریال ها و تله فیلمها انتقاد کردند.

یامین پور در این نشست با انتقاد از صرف هزینه های میلیاردی در ساخت سریال هایی چون «ساعت شنی»، «هوش سیاه»، «کلانتر» و «شمس العماره»،‌ جهت گیری اصلی فیلم و سریال در تلویزیون را به سمت فربه کردن طبقه متوسط مدرن و دور شدن تدریجی از صلابت انقلابی دانست.

وی افزود: این رویکرد با اولویت های فرهنگی انقلاب اسلامی در تعارض است. کارگردانان و نویسندگان ما غالباً خود از طبقه متوسط مدرن اند و درک درست و روشنی از دیانت انقلابی و حتی فرهنگ دفاع مقدس ندارند.

بنابراین هرگاه خواسته اند به این سمت حرکت کنند آنچنان ضعیف عمل کرده اند که به اصل ماجرا صدمه زده اند. نماد دینداری در سریال ها غالبا پیرزنی است که با چادر سفید روی سجاده نشسته است و این «دینداری زمین گیر شده» جز وعظ و نصیحت کاری از دستش برنمی آید.

وی ادامه داد: به یاد ندارم در سریالی یک پرسوناژ متعادل که جریان حزب اللهی را نمایندگی کند دیده باشم. شخصیت ها در بهترین حالت نماد سکولار های ریشدار هستند؛ کسانی که نماز می خوانند ولی مسوولیت انقلابی ندارند.

یامین پور در پاسخ یک دانشجو که از نقش مدیران صدا و سیما در این خصوص سوال کرده بود گفت : برخی از مدیران صدا و سیما مرعوب کارگردان ها و چهره های سینمایی و حتی تلویزیونی هستند و اساساً از خود اراده ای جدی برای اثرگذاری بر روندهای موجود نشان نمی دهند.

یامین پور اینکه تا این اندازه منویات رهبری در خصوص صدا و سیما مورد غفلت مسوولان این سازمان قرار گرفته را عادی ندانست و افزود: مقام معظم رهبری خودشان بارها از اینکه حرف شان روی زمین مانده است علناً از مسوولین این سازمان انتقاد کرده اند و از همه خواسته اند که اگر مشکلی می بینند بیان کنند. هرچند حقیقت این است که بدنه صدا و سیما متناسب با اهداف بلند آن نیست. متاسفانه بسیاری از مدیران صدا و سیما آدم های معمولی و متوسطی هستند و هیچ نسبتی با شور و دغدغه انقلابی ندارند.

مجری «دیروز امروز فردا» سوالهای دانشجویان در خصوص علت تعطیلی تنها برنامه چالشی و مورد علاقه دانشجویان را بدون پاسخ گذاشت و اظهار نظر در اینباره را به آینده موکول کرد.

اما حرف‌های جناب وزیر چند نکته‌ی مهم را می‌رساند. اول اینکه ایشان اصلا از ماجراهای این سال‌ها خبر ندارد. دوم اینکه حتی همین اسناد دانشجویی درباره‌ی نستله را نخوانده است. سوم این که هیچ یک از بیانیه‌های جریانات دانشجویی را در این باره نخوانده است!!

یادم هست از همان تجمع جلوی مجلس، جلوی نستله و … همواره به نکته توجه و تاکید داشته‌ایم که کالای حامی صهیونیسم فقط کالای با آرم Made in Israel نیست. در همان صحبت جلوی مجلس گفتیم که حامی صهیونیسم بودن یک شرکت ربطی به سهام‌دارهایش ندارد. به عملکرد آن شرکت و مراوداتش با دولت صهیونیستی و نظام صهیونیستی بین اللملل دارد. این یکی از حرف‌هایی بوده‌است که تقریبا در قریب به اتفاق بیانیه‌های تحلیلی جنبش دانشجویی به آن اشاره شده است. و آقای وزیر زحمت خواندن یکی دو مورد از آنها را نکشیده است! (نمونه: سال ۸۷، بسیج دانشجویی امیرکبیر، ۷ خوان مبارزه با کالاهای صهیونیستی – سال ۸۹، جنبش عدالتخواه دانشجویی )

از مورد خاص نستله و شواهد حیرت برانگیز حمایت از صهیونیست‌ها نیز می‌گذرم که این مقاله به خوبی توضیح داده است. حتی از این هم می‌گذرم که بعد از تجمع سال ۸۵ مدیر روابط عمومی شرکت اصلی در سویس در مصاحبه با بی بی سی، با حالت وقیحانه و توهین آمیز و بدون تکذیب ادعاهای ما، تنها هشدار داده بود که تحریم باعث بیکار شدن کارگران خودتان می‌شود!! گمان کرده است اینجا هنوز زمان شاه است که این‌ها بخواهند با تهدید و زورگویی کارشان را پیش ببرند!

اما در این متن بیشتر می‌خواهم نگاهی بیندازم به این که چگونه یک شرکت حامی صهیونیسم می‌شود؟ یا ما بر چه اساسی می‌توانیم یک شرکت را صهیونیستی بدانیم؟ چه معیاری هست؟

اولین واقعیت درباره این موضوع این است که همه‌ی شرکت‌ها در یک سطح نیستند. بعضی‌ها تماما، از الف تا ی، صهیونیستی‌اند، بعضی کمتر و بعضی هم اصلا. لذا باید چند دسته را مورد توجه قرار داد. اما به قطع همه‌ی این دسته‌ها «حامی صهیونیسم» هستند در حد خود.

الف) دسته‌ای از شرکت‌ها هستند که در خاک سرزمین‌های اشغالی، با سرمایه و اراده‌ی اشغالگران قدس ایجاد شده‌اند برای حل نیاز‌های صهیونیست‌ها. که این قبیل مراکز می‌تواند از کارخانه‌های نظامی باشد تا کارخانه‌های نجاری و فولاد و غذایی.

ب) شرکت‌هایی بزرگ و فرا ملیتی که سهامی خاص هستند. و  سهام‌داران آن از صهیونیست‌های جدی هستند که منافع و خدمات این شرکت‌ها را برای اهداف صهیونیسم به کار می‌گیرند. شرکت‌های نفتی مانند شل و یا رسانه‌ای چون شبکه‌های رابرت مرداک. چنین شرکت‌هایی ارتباط ایدئولوژیک شدید با صهیونیسم بین الملل دارند.

پ) شرکت‌هایی هستند که فارغ از محل اصلی شرکت، هیئت مدیره و مدیران اصلی آن و صهیونیست بودن یا نبودن‌ آنها، در راستای منافع صهیونیسم کار می‌کنند. شرکت‌هایی که با کمک‌های اقتصادی به اسرائیل (اعم از ایجاد شعبه و سرمایه‌گذاری در مناطق صهیونیست نشین، کمک‌های سالانه اقتصادی و …) ، باعث رشد اقتصادی و لاجرم ایجاد امید به زندگی در سرزمین‌های اشغالی برای صهیونیست‌های کثیف هستند. شرکت‌های بزرگی که در اسرائیل سرمایه‌گذاری کرده و تامین شغل می‌کنند از این دسته‌اند.

ت) شرکت‌هایی که دست به تامین نیازهای استراتژیکی جنایتکاران صهیونیسم می‌کنند به صورت خاص در این عرصه قرار می‌گیرند. شرکت‌هایی که تسلیحات نظامی، امنیتی، مخابراتی و … می‌کنند و زیرساخت‌های اساسی برای این رژیم فراهم می‌آورند. به عنوان نمونه شرکت موتورولا که اقدام به تجهیز امکانات مخابراتی ارتش اسرائیل می‌کند.

ث) شرکت‌هایی که از طرف مبادی رسمی رژیم صهیونیستی از آنان تقدیر و تشکر می‌شود. و مشمول دریافت جوایز نقدی، غیرنقدی، معافیت‌های مالیاتی، و کمک‌های بلاعوض این رژیم می‌شوند.

ج) شرکت‌هایی که اقدام به حمایت مالی از برنامه‌ها، کنگره‌ها، مراسمات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی برگزار شده توسط رژیم صهیونیستی و صهیونیست‌های قطعی، می‌کنند.

چ) شرکت‌هایی که به طرق مختلف دست به تایید و حمایت از دروغ تاریخی هولوکاست می‌زنند. به خصوص شرکت‌هایی که به صندوق هولوکاست کمک مالی می‌کنند. ماجرای هولوکاست در طول این سالیان دراز یکی از منابع مهم مالی رژیم صهیونیستی است.

ح) شرکت‌هایی که اقدام به مشارکت و خرید و فروش سهام به رژیم صهیونیستی یا شرکتها و موسسات مستقر در مناطق صهیونیست نشین سرزمین‌های اشغالی و شعبه‌های آن در سراسر جهان می‌کنند. این نکته در همه‌ی زمینه‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، نظامی و … و این شامل خدمات مشاوره‌ای هم می‌شود.

درباره دسته بندی فوق باید به این نکته توجه داشت که سطوح وابستگی برخی به صهیونیسم مانند ح کمتر است. و بعضی شرکت‌ها که چند مورد از این موارد را دارا می‌باشند، بسیار زیاد است.

نکته‌ی مهم دیگر آن است که شعب این شرکت‌ها نیز چون به شرکت اصلی سود می‌رسانند شامل این تعاریف می‌شوند.

حال در مواجه با شرکت‌ها باید به این دسته بندی‌ها توجه داشت. آنهایی که در چند مورد قرار می‌گیرند با شرکتی که مثلا فقط در دسته ح قرار می‌گیرد قطعا متفاوت است.

پس از کلیتی درباره دسته‌بندی نوع مراودات یک شرکت با صهیونیسم، باید به بهانه‌ای واهی برای گریز از عمل در میان مسئولین امر اشاره کنم. از آنجا که حقیر از سال ۸۵ به صورت مستقیم و در حلقه‌ی اول درگیر مسائل تحریم بوده‌ام، برایم بسیار جای تاسف است که مسئولین مرتبط حرفهایی را طرح می‌کنند که هیچ یک از حرفهای مدعیان نبوده است. مهمترینش همین بحث سهام‌داری آن است. در طول این سالیان هیچ کس مدعی نشده همه سهامداران نستله –به عنوان نمونه- صهیونیست هستند. واقعا هیچ کس چنین ادعایی نکرده است. اما آقایان از کجا چنین ادعای مضحکی را طرح و بعد نقد می‌کنند؟ این شیوه که به مغالطه‌ی پهلوان پنبه مشهور است، بسیار ابتدایی است. چه اساسا مگر سهام‌داران یک شرکت سهامی عام را می‌توان بررسی کرد؟ مهمتر از سهام‌دارن، نوع عملکرد و مراودات این شرکت و امثال آن با صهیونیسم است، که مشخص است. چیزی که حتی خود مسئولین شرکت تکذیب نکرده‌اند.

به هر حال در این یادداشت تنها به بررسی مفهوم «حامی صهیونیست» بودن یک شرکت پرداختم. در باب تحریم حامیان صهیونیسم نکات مهم دیگری هم هست که در مجالی دیگر به آن خواهم پرداخت. ان شاء الله…



عبارتی است که “تعرف الاشیاء باضدادها” به ارزش هر چیزی آن‌گاه پی می‌برید که آن را با ضد خود مقایسه کنید و سرنوشت ایرانی که، در آن کودتای ۲۸مرداد اتفاق افتاد آن‌گاه مشخص می‌شود که امروز اوضاع ایران را با مصری که انقلاب آن زیباتر از همه انقلاب‌های جهان روز بود مقایسه کنید، در مصر کودتا نشد و حکومت رسمی با تشریفاتی رسمی جنازه ناصر را تحت سرپرستی دو نفر از معاونان انور سادات و حسنی مبارک به خاک سپرد. نخست در کمال آرامش و تجلیل انور سادات به جای ناصر نشست و پس از ترور انور سادات به دست افسر آزاده و جوانمردی، حسنی مبارک بی هیچ وقفه و آسیبی نیز جایگزین او شد. اینک از شما می‌پرسم؟ امروزه در جهان کشوری به خواری و زبونی و مظلومی مردم مصر در صحنه گیتی وجود دارد؟ و یا می‌توان نقطه ضعفی برای ایران و ایرانیان پیدا کرد. عزیزی سر آمد آزادی‌خواهان غیرمذهبی جهان، فیدل کاسترو و به راستی انقلابی، در بستر و دوران آرامش پیرامون عظمت انقلاب ایران ده مقاله می‌نویسد؛ که متاسفانه هیچ یک از ارتباطات ما آن‌ها را ترجمه و در ایران نشر نداده‌اند. از شما می‌پرسم آیا رئیس جمهور دیگری هم در جهان یافت می‌شود که در مرکز آمریکا رئیس جمهور آن‌جا را که همه رؤسای جمهور جهان پیش او کرنش می‌کنند به باد تحقیر بگیرد. و آیا در همه جهان ملتی به سرفرازی ملت ایران دیده می‌شود، و اگر نه، باید در یابیم کودتای ۲۸ مرداد از الطاف خفیه بوده‌است و این کودتا، ملت ایران را آماده پذیرش حرکت اسلامی جهان‌گیر ساخت. و حرکت ۴۲ خرداد بازتابی از خشم رهبر انقلاب و مردم ایران بود.

چه مهاجمان پس از کودتای ۲۸ مرداد تا آن‌جا گستاخ شدند که فقیهی از فقهای آل محمد (ص) به خشم آمد و برانگیخت و امتش “ولی شناس” گردیدند. چه اگر آن کودتا پا نگرفته بود اینک ایران هم مصری بود. البته فرهنگ “امامت باوری” هم نقشی دارد. زیرا چنان که دیدید افغانستان هم پس از بیرون راندن شوروی از کشور خواست بر پایه دین حکومت کند، لیکن به اقتضای این که آدمی خلیفه الله می‌باشد و هرکس می‌تواند ادعای خلافت کند ساختاری را در کشور آفریدند که زمینه‌ساز ادعای اعلمیت طالبان گردید و سپس افضلیت سربازان ناتو در افغانستان. پیرامون افغانستان سخنی نمی‌گویم، فقط بیان این مطلب که یا از تشکیل حکومت دینی صرف نظر کنند و یا همگان در جنبه‌های سیاسی و اجتماعی از فقه حنفی و شافعی پیروی و اصل امامت را بپذیرند، چه در غیر این صورت روزی بر آنان امویان و روزی آل‌مروان و روزی عباسیان حکومت خواهند کرد و مصائب به آن‌جا می رسد که آرزوی حکومت سلطان عادل لامذهبی را بکنند و یا امیری، سکولار را بپذیرند.

آری کودتای ۲۸ مرداد نه تنها برای ایران و ایرانیان از الطاف خفیه بود،که برای همه در بندهای سیاسی گره‌گشا و برای هر انقلابی آموزگار.

*****

جنگ شش روزه‌ی اسرائیل و اعراب در خرداد ۱۳۴۶ با شکست سنگین اعراب پایان پذیرفت. شکست اعراب در این جنگ خدشه‌ی عمیقی به روحیه‌ی ملی اعراب که به شدت توسط جمال عبدالناصر در مصر و سایر کشورهای عربی تبلیغ می‌گردید، ایجاد کرد. متأسفانه به تَبَع تبلیغات عبدالناصر، در این دوره جنبه‌ی نژادی مسئله در مواضع کشورها و گروه‌ها در برابر موضوع فلسطین غلبه پیدا کرده بود. در این میان، حکومت شاهنشاهی ایران رفتاری محتاطانه داشت. زیرا از طرفی تبعیت ایران از سیاست‌های ایالات متحده در خاورمیانه و نیز سیاست‌های فرهنگی رژیم برای اسلام‌زدایی که در عرب‌ستیزی تجلی یافته بود و نهایتاً چشم‌داشت به منافعی که ارتباط با دولت جعلی اسرائیل برای حکام ایران به ارمغان می‌آورد، ایران را به حمایت از اسرائیل تشویق می‌کرد. اما از طرف دیگر، ارتباط نزدیک رژیم با دستگاه حکومتی مصر که در آن دوران نقش ره‌بری را در مبارزه با اسرائیل ایفا می‌کرد و در خط مقدم مبارزه واقع شده بود، و هم‌چنین نزدیکی نقش‌های سیاسی این دو کشور در منطقه، ایران را در حمایت علنی از اسرائیل مردد می‌ساخت.

ارتباط ایران و مصر به روابط سیاسی در سطح حاکمان محدود نمی‌گشت. آیت‌الله العظمی بروجردی با حمایتش از تأسیس و فعالیت دارالتقریب مذاهب اسلامی و نیز ارتباطات دوجانبه‌ای که با دانشگاه الازهر مصر برقرار ساخته بود، توانسته بود فضای دینی و روشن‌فکری دو کشور را به هم نزدیک کند. در این راستا در زمان حیات ایشان، هیئتی از ایران برای بازدید از مصر اعزام شده بود. بازدید متقابل هیئتی از مسئولین مصر به هم‌راه رئیس و اداره‌کنندگان الازهر هنگامی صورت گرفت که آیت‌الله بروجردی درگذشته بود و آیت‌الله شریعتمداری از طرف رژیم به عنوان مرجع رسمی در کشور معرفی می‌گشت.

آیت‌الله شریعتمداری با رضایت دستگاه حاکم، چند سال قبل از این سازمان معظمی به نام دارالتبلیغ را ایجاد کرده بود. در کنار سایر مسئولیت‌های این سازمان، رژیم از این محل برای پذیرایی از میهمانان مذهبی خود استفاده می‌کرد. بنا بر این یکی از برنامه‌های هیئت مذکور، این بود که در محل دارالتبلیغ با شریعتمداری دیداری داشته باشد.

اسرائیل از ناحیه‌ی دیدار هیئت مصری با شریعتمداری احساس خطر می‌کرد. زیرا تحریم کالاها و خدمات اسرائیلی موضوعی بود که مصرانه از طرف گروه‌های مصری پی‌گیری می‌شد. در صورتی که شریعتمداری به عنوان چهره‌ای دینی در ایران از موضع حمایت از مسلمین بر این خواسته صحه می‌گذاشت، منافع روبه‌رشد اسرائیل در ایران با تهدید مواجه می‌شد. لذا «مئیر عزری» سفیر اسرائیل در ایران به دیدار شریعتمداری شتافت تا در این زمینه با او رای‌زنی کند. واسطه‌ی انجام این ملاقات، بدیع‌الزمان فروزان‌فر بود که از مدتی قبل با عزری آشنا شده و ارتباط مستمر با او برقرار ساخته بود. فروزان‌فر قبلاً از شریعتمداری برای ملاقات به هم‌راه یکی از بزرگان سیاسی خارجی تقاضای وقت کرده بود.

شریعتمداری در حالی که جمع زیادی را برای حضور در این دیدار دعوت کرده بود، از عزری و فروزان‌فر در بیرونی منزل خود پذیرایی کرد. بعد از انجام تعارفات معمول بین میهمانان و میزبان، فروزان‌فر این گونه عزری را معرفی می‌کند: «شخصیت نادری را به حضورتان آورده‌ام… مؤمن باتقوایی است که در اسرائیل به مردم و مملکت ایران خدمت می‌کند. عشق و ایمان معنوی و اعتقاد به اصول مذهبی او را به اسرائیل کشانده و به منظور اجر اخروی و ثواب باقی، جریده‌ای وزین را به زبان فارسی برای ایرانیان آن دیار منتشر می‌کند. با آرزوی خدمت به بیت آبا و اجدادی سازمانی از ایرانیان در اسرائیل تشکیل داده که دائم در فکر قدمی مفید برای کشورشان ایران هستند. مزید بر کل این خصوصیات مرضیه، در مورد فریضه‌های اسلامی و واجبات عینی نیز با ما معاضدت‌های مستحکمی دارد و مسلمانان اسرائیل را با ما متحد می‌کند. چندی از شخصیت‌های مذهبی و عائله‌های رجال شیعه را برای معالجه به اسرائیل فرستاده است که همه به سلامتی مراجعت کردند.»

شاید این انتظار از شریعتمداری بی‌جا نباشد که اکنون که با ماهیت میهمان خود آشنا شده، عذر او را بخواهد و ملاقات با او را ناتمام بگذارد. اما شریعتمداری این گونه پاسخ می‌دهد: «خوش‌وقت جوانی که در ایران متولد شده، در ایران بزرگ شده، به اسرائیل رفته تا به ایران خدمت کند. و دوباره به ایران برگشته تا به خدماتش ادامه بدهد. ما از شما متشکریم. از شما قدردانی می‌کنیم و به شما خوش‌آمد می‌گوییم.» شریعتمداری در ادامه علت این استقبال را خود روشن می‌کند: «شنیده‌ایم که در تمام کنیسه‌ها به جان شاه مسلمان ایران دعا می‌کنند. برای ما همین بزرگ‌ترین دلیل است که ملت شما نمک‌ناشناس نیستند. چه خوب است که کوروش، شاه ایران از یادشان نرفته که در حقشان چه کرده.» او در ادامه‌ی اظهارات خود البته به مسئله‌ی مسلمانان فلسطین هم به طوری که خاطر میهمان عزیز مکدر نشود، اشاره‌ای کوتاه می‌کند: «قدری نگران برادران دیگرمان در شهر عزیز قدس و دیگر شهرهای آن بلاد هستیم که تحت فشار اند. امیدواریم دولت اسرائیل با همان احترام برادرانه ما را در قدس ببیند که ما مردم یهود را در ایران می‌بینیم.»

نوبت به عزری می‌رسد که با ادبیاتی اسلامی میزبان خود را بنوازد: «از این که رخصت داده شده تا افتخار عظیم مجالست حضرت آیت‌الله العظمی قطب شیعیان عالم نصیبم شود، خدای ارحم الراحمین را شکر می‌گویم و به درگاهش استغاثه می‌کنم. عمر حضرتشان، ظل توجهات امام زمان فرج الله تعالی طویل گردد تا رشته‌ی وِداد و اخوت کلیمیان با پسر عموهای مسلمانشان هر روز مستحکم‌تر نماید.» و به او اطمینان می‌دهد: «آزادی در اسرائیل ویژه‌ی مردم و سیاست‌مداران نیست؛ پی‌روان مذاهب نیز همه آزادند هر گونه که دینشان می‌گوید از قوانین آن پی‌روی کنند و کسی مزاحم کسی نشود. در سایه‌ی دموکراسی اسرائیل پی‌روان همه‌ی دین‌ها از حقوقی مساوی برخوردارند. بنا بر این مسلمان و مسیحی از نظر قانون برادرانی هستند که در یک خانه زندگی می‌کنند.»

نکته‌ی جالب توجهی که در سخنان عزری به چشم می‌خورد، تلاش اسرائیل برای القای تقابل بین مسلمانان ایران با مسلمانان عرب و برادران شیعه با اهل تسنن است. او می‌گوید: «اعراب نه از ما و نه از شما دل خوشی ندارند. به دیگر سخن، آن‌ها از شیعه و یهود بیزارند.»

در ادامه‌ی این دیدار صحبت‌های بی‌اهمیتی بین دو طرف رد و بدل می‌گردد. تا این که فروزان‌فر وارد بحث شده و پرده از هدف اصلی از این دیدار برمی‌دارد: «آیت‌الله واقف هستند که هیئتی به ریاست شیخ احمد شلتوت از مراکز و جوامع اسلامی برای تنظیم مقاوله‌نامه‌های مودت به ایران آمده‌اند. طرف‌داری حضرت آیت‌الله العظمی به عنوان ره‌بر جامع‌الشرایط شیعیان جهان از ادعاهای سیاسی این جماعت احتمالاً و بعضاً با منافع دولت ایران مغایرت خواهد داشت و موقعیت این کشور را در صحنه‌های بین‌المللی تضعیف خواهد نمود. چنان‌چه خاطر مبارک مستحضر است، قرار بر این است که حضرات به حضور مبارک شرف‌یاب گردند و فتوایی علیه روابط تجاری ایران و اسرائیل از حضرت آیت‌الله تقاضا کنند. نعوذ بالله. فقط خدا می‌داند صدور چنین فتوایی چه‌قدر می‌تواند برای امنیت امت شیعه فاجعه‌آمیز گردد.»

شریعتمداری در پاسخ به این تقاضا سفیر اسرائیل را خاطرجمع می‌سازد: «ما معضلات عدیده‌ای در اطراف خودمان داریم. مسئولیت‌ها، تعهدات و فعالیت‌های شیعه از حوزه‌ی سیاست و اقتصاد و طمع دنیوی خارج است. ما طبق سنت و دستورات صریح قرآن مجید شریف موظفیم از حقوق شیعیان جهان طرف داری کنیم؛ ولو بعضی اوقات با طمع‌های برادران سنی‌مان متناقض در آید. ما حق دخالت در امور سیاسی نداریم. سیاست کار ما نیست. اختیارات شاه و دولت است که سیاست وطن شیعیان را به معاضدت و هدایت نور الهی در ارض مسجل می‌کند.»

ادعای شریعتمداری در مورد عدم مداخله در سیاست، ادعایی بیش نبود. اسناد منتشره از فعالیت‌های پشت پرده‌ی او قبل و بعد از انقلاب نشان‌دهنده‌ی فعالیت شدید او برای حفظ سلطنت پهلوی و براندازی نظام مقدس جمهوری اسلامی است. با این حال در بسیاری از موارد برای فرار از پاسخ‌گویی ترجیح می‌داد خود را از سیاست مبرا معرفی کند.

چند روز بعد دیدار شریعتمداری با هیئت مصری صورت گرفت. در این دیدار صحبت‌هایی در زمینه‌ی نزدیکی شیعیان و اهل تسنن صورت گرفت. اما هنگامی که بحث تحریم خدمات و کالاهای اسرائیلی مطرح گردید. در این هنگام شریعتمداری همان پاسخ هم‌آهنگ شده با سفیر اسرائیل را بر زبان راند: «این مسائل به ما مربوط نیست. ما با سیاست کاری نداریم. سیاست کار شاه و دولت و مجلس است.» به این ترتیب پرونده‌ی تحریم منافع اقتصادی اسرائیل در ایران توسط فردی که تا حد مرجعیت ترقی کرده بود، بسته شد[۱].

شریعتمداری در حالی در جهت حفظ منافع اقتصادی اسرائیل اقدام به ملاقات با سفیر آن دولت جعلی کرد که در اوج مبارزات انقلاب، امام را به دلیل طرح تفاهم بین برادران مسلمان متهم به خروج از حدود دینی می‌کرد. او گفته بود: «شما می‌گویید با تمام دول اسلامی دست دوستی می‌دهید. آیا این مطلب از نظر روحانیت درست است؟ ما با سایر مسلمین اختلافاتی داریم و جماعت شیعه نمی‌تواند با سایر مسلمانان که با آن‌ها اختلاف مذهب دارد، دوستی کند. این حرف سیاسی است. حرف‌هایی از قبیل حکومت مردم بر مردم و اتحاد مسلمانان جهان و حمله به اسرائیل مطالب دینی نیست و سیاسی است.» [۲]

[۲] حیدری، اصغر، آیت‌الله شریعتمداری به روایت اسناد، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، تهران، ۱۳۸۸، ص ۲۶۹٫

مقدمه

فساد: آشفتگی اجتماعی از نوع اقتصادی
مهمترین عامل موثر بر کارکرد مناسب یک نظام اجتماعی بزرگ، داشتن قواعد مناسب و رعایت آن قواعد از جانب همه افراد می‌ باشد. جامعه با نادیده گرفتن این قواعد در بدترین حالت، دچار ” آنومی” یا ” آشفتگی” می‌شود. یکی از مهمترین علت این آشفتگی این است که برخی از انسانها بتوانند با ابزاری قواعد را به نفع خودشان یا نزدیکان خود تغییر دهند و یا از شرایط به طور خاص به نفع خودشان استفاده کنند که به نوع اقتصادی این آشفتگی، فساد اقتصادی گویند. که در ادامه بر علل اجتماعی آن  مرور خواهیم نمود.

بررسی علل اجتماعی فساد
۱.نابرابری و احساس نارضایتی: توجیه گر فساد اقتصادی
یکی از نظریاتی که به بررسی این مسئله پرداخته است نظریه امیل دوکهیم و روبرت مرتون است. این نظریه بر دو پایه «تولید نیاز» و «عدم ارضاء نیاز» است که موجب «احساس نارضایتی» در افراد شده و تمایل آنها به ارتکاب خلاف می شود. دورکهیم می گوید بحرانهای اقتصادی یا رشد سریع اقتصادی باعث دستیابی عده ای به یک ثروت ناگهانی می شود و این به قیمت فقر عده زیادی تمام می شود. در چنین وضعیتی، افراد با مشاهده وضع خوب ثروتمندان، احساس نیاز بیشتری می کنند و در آنها آرزوهایی به وجود می آید که قبل از آن نداشته است. در این حالت نظام ارزشی گذشته و توجیهات معمول اثر خود را از دست می دهند و نارضایتی افراد، موجب روی آوردن به کارهای خلاف می شود.
شکاف بین ارزش ها و نیازها: توسل به ابزارهای نا مشروع
پس از دورکهیم، مرتون این نظریه را گسترش داد و گفت انحراف در پی فاصله و شکاف بین انگیزه های اصلی (ارزشها و نیازهای مادی) منبعث از فرهنگ و امکانات تحقق آنها رخ می دهد. در واقع به  نظر مرتون فاصله بین نیازها و خواسته ها و راههای رسیدن به آن، عامل اصلی فساد است.
عوامل تشدید کننده نیاز در جامعه ما
در توضیح این نظریه می توان گفت که از عوامل ایجاد کننده نیاز که در جامعه ما به وفور دیده می شود می توان به تبلیغات محیطی، تلویزیون، سینما، فاصله زیاد طبقاتی و اقتصادی خانواده ها، مصرفی شدن جامعه و بالا رفتن ارزشهای اقتصادی و مادی اشاره کرد. در واقع ما با نمایش ثروت، قدرت و… نیاز جدیدی در افراد نسبت به ثروت ایجاد کرده ایم که همزمان با آن راههای رسیدن به آنرا نیز محدود و مسدود کرده ایم. در نتیجه افراد با مشاهده این محدودیتها به سوی راههای غیر قانونی و بیراهه پناه می‌برند تا نیازهای کاذبشان را رفع کنند. دیوس وستاز می گوید: ما انتظار داریم بنا بر این نظریه طبقات پایین و کارگران و کارمندان انحراف بیشتری داشته باشند، زیرا هر روز تصویر تبلیغاتی ثروت و کالاهای مادی را می بینند اما دستیابی به آنها برایشان امکان پذیر نیست و به همین دلیل در کشورهای با نا برابری بالا افراد دل به کار نمی دهند و فساد بالاست. در واقع مسأله اصلی، فقر نیست؛ بلکه نابرابری و فاصله زیاد بین فقرا و ثروتمندان است که مشکل ساز است. همچنین می‌توان گفت در نظام سرمایه داری امروز برای به کار افتادن چرخ های تولید و فروش محصولات باید در مردم احساس نیاز ایجاد شود و این تولید نیاز از طریق تبلیغات صورت می گیرد.

۲. فردگرایی
از عوامل دیگر فساد می‌ توان به حاکمیت شرایط فردگرایی در جامعه که از نتایج لیبرالیسم و اصالت نفع فرد می‌باشد اشاره کرد. یکی از صاحبنظران می گوید: انسانها تحت شرایط فردگرایی به فساد متمایل شده و در شرایطی که جمع‌ گرایی حاکم است از فساد برحذرند. در این حالت فرد در قبال جمع، دولت و مردم احساس مسئولیتی ندارد و به راحتی منافع شخصی را بر گروه و  جامعه ترجیح داده و  مرتکب خلاف می شود و هر کس سعی دارد گلیم «خود» را از آب بیرون بکشد. در این شرایط، عدم اعتماد مردم به مدیران، عدم پاسخگویی و شفافیت آنها و برخورد ضعیف مسئولان با مفاسد اقتصادی هم به این فرایند کمک می کند.

۳. مدیران متخلف: الگوهای فساد
علاوه بر این در ایران مدتهای مدیدی تا قبل از انقلاب مذهب و توده مردم در تضاد با حکومت بوده و مردم همواره به برخورد و مخالفت با نظام تشویق شده اند و یک فرهنگ عمیق دولت ستیزی را از گذشته ایجاد کرده است. لذا استفاده و تخریب اموال دولتی در اذهان مردم عملا نه تنها بد نیست بلکه خوب نیز جلوه کرده است. در این میان اگر مدیران و مسئولان و رهبران سیاسی الگوی مناسبی نباشند و خود مرتکب اعمال خلاف و فساد اقتصادی شوند یا از تخلفات نزدیکان و خویشان و یا هم حزبی ها و هواداران خود چشم پوشی کنند، نمی توان از مردم و کارمندان زیردستشان انتظار داشت که به غیر از این رفتار کنند و دچار فساد اقتصادی نشوند( الناس علی دین ملوکهم).

۴.الگوهای رفتاری فساد انگیز
مارسل ماوس می گوید چیزی که به عنوان هدیه داده شده، در درون خود دارای نیرویی است که هدیه متقابل را اجبار می کند که آنرا تلافی کردن متقابل می نامند که در نظام سرمایه داری ابتدا سرمایه داران به کسانی که کار آنها به دست او انجام می شود هدیه ای داده و در نتیجه شخص هدیه گیرنده را مجبور می کند تا متقابلا “تلافی” کرده و کار او را خارج از نوبت و قاعده آن انجام دهد و این نابرابری را در جامعه تشویق می کند. پس هدیه همیشه جای سؤال دارد؛ زیرا کم و بیش با انتظاراتی همراه است، خصوصا اگر از جانب سرمایه دار باشد به خصوص این مسئله در رابطه با روحانیون و رهبران مذهبی مطرح است که از قدیم این فرهنگ هدیه دادن به آنان برای انجام امور خاص مانند خیریه و مسائل مذهبی، امری  عادی بود وصواب ( به دلیل اپوزیسیون بودن روحانیون تا قبل از انقلاب).

۵.وابستگی و خویشاوند سالاری
یکی دیگر از عوامل ایجاد فساد، نیازهای ارتباطی و اجتماعی و پذیرش از سوی دیگران است. که در کشور ایران همبستگی ‌های خانوادگی شدید است و ما به برخی رفتارها خو گرفته‌ایم و آنها را خلاف و زشت نمی شماریم به گونه ای که این رفتارها جزء زیربناهای فرهنگ ایرانی‌ مان شده است. در ایران، خانواده و خویشاوندان بسیار مهم هستند و فشار و توقعات خویشان و بستگان و دوستان بر یک مدیر یا کارمند و… زیاد است. این ویژگی فرهنگی، عامل بسیاری از پارتی‌ بازی‌ ها و فسادها شده است. وجود وابستگی های خانوادگی، قومی و… باعث می‌ شود فرد به دلیل محرومیت منابع، رفتار متفاوتی نسبت به افراد مختلف بروز دهد، که این مسئله زمینه ساز بسیاری از فسادها و تبعیض ها خواهد شد. در مقابل بی نیازی و عدم وابستگی فرد به گروه یا گروههای خاص، احتمال برخوردهای چندگانه و در نتیجه فساد را کاهش می‌دهد.

۶. از بین رفتن قبح تخلف از قانون
از دیگر مسائل مطرح در بحث فساد، قبح فساد است که عمل قبیح، عملی است که خلاف است و از نظر هنجارها و ارزشهای اجتماعی یا قانون رسمی، مردود تلقی می‌شود. در کشورهای غربی قانون رسمی شان از میان هنجارها و ارزشهای اجتماعی ایجاد شد و قانون ما نیز که ترجمه‌ای از قانون آنهاست هیچ همخوانی و هماهنگی با ارزشها و اخلاق جمعی مان ندارد.
علاوه بر این، پس از انقلاب ایران و تغییر فرهنگی، بسیاری از اخلاقیات و قوانین توسط مردم بر اساس احساسات و شور انقلابی و جمعی، مورد پذیرش قرار گرفت. اما پس از گذشت مدتی و تغییر فرهنگی مردم و سرد شدن شور اولیه و تشدید روحیه  ثروت‌اندوزی، تجمل گرایی و مصرف‌ گرایی و در نتیجه کاهش کنترل های درونی، طبیعی است که شاهد افزایش ارتکاب فساد باشیم.

۷.عامل بیگانه
مطلب آخری که می توان در رابطه با علل اجتماعی فساد در ایران مطرح کرد وجود مقاصد مغرضانه از سوی بیگانگان در این زمینه است هر چند عده ای این مطلب را به دید توهم توطئه در بین ایرانیان که حاصل سالها استعمار و استثمار خارجیها در ایران است، نگاه می کنند و به آن مربوط می‌دانند، اما می‌توان گفت مهمترین عامل پیدایش فساد در کشورهای جهان سوم از طریق خارجیها و بیگانگان است که عاملی برای از بین رفتن تار و پود جامعه و کشورها می‌شود. در این رابطه خانم آمنولاسون می‌گوید: ایجاد فساد به وسیله خارجیها در کشورهای تحت نفوذشان و جهان سوم به عنوان عامل تعیین کننده در پیدایش فساد در نظر گرفته می شود.
البته تأثیر گذاری این عامل به میزان زیادی وابسته به شرایط داخلی است که می توان با تدابیر زیربنایی آن را خنثی نمود.

سیدعلی پورطباطبایی-

سناریوی حمله را هم این گونه برای خودشان چیده‌اند که اول تحریم های جدی را اعمال می‌کنیم، بعد یک اجماع جهانی علیه ایران ایجاد می‌کنیم و بعد می‌آییم و کلوخی می اندازیم و در می رویم، غافل از اینکه کلوخ انداز را پاداش، سنگ است!

رجزخوانی نیست اینها که می نویسم اگر چه رجزخواندن تنها در میدان جنگ است که ارزش دارد و توصیه هم شده است. اصلا نیاز به رجزخوانی و تفاخر نیست! بالاخره فردای روزی که کلوخشان را انداخته باشند هم می رسد! خورشید غروب می کند و فردا روز دوباره آن توریست آمریکایی یا اروپایی که کنار ساحل رفتنش ترک نمی شود یا جنگل نشینی اش تعطیلی ندارد، جای امنی را جستجو خواهد کرد تا دمی بیاساید. جای امنی که دیگر وجود نخواهد داشت! اسرائیلی ها که دیگر اصلا فاجعه می‌شود اوضاع برایشان، همان بهتر که حدس هم نزنم!

دیگی که برای من نجوشد، حتی سر سگ هم زیاد است برای آن!

نکته‌های درس‌آموز باید میان لایه‌های داستانی و با کشش لازم ارائه شوند
این نویسنده ادبیات داستانی کودک و نوجوان با اشاره به خصوصیات ادبیات این گروه سنی اظهار داشت: ادبیات کودک و نوجوان باید راستگو، خیا‌ل‌انگیز، ذهن‌ساز، پرورش دهنده و مملو از نکته‌های آموزشی باشد اما از آنجا که یک کودک و یا نوجوان بسیار تیزبین است، نویسنده باید نکته‌های درس‌آموز را میان لایه‌های داستانی، قدرتمند و پرکشش به صورت غیرشعاری ارائه دهد.
آرین با بیان اینکه اکثر تألیفات او جزء رمان‌های عمومی است و مخاطب آن گروه سنی خاصی نیست، تصریح کرد: مجموعه چهارجلدی «اشوزدنگهه» که سه جلد آن به صورت نثر داستانی است، جلد اول آن چاپ شده، جلد دوم دو سالی است در انتظار مجوز به سر می‌برد، جلد سوم با نگارش چهار فصل دیگر پایان می‌یابد و جلد چهارم که دست‌نوشته‌های اشوزدنگهه به عنوان شخصیت رمان است، سال گذشته به چاپ رسید.
وی افزود: «اشوزدنگهه» نام شخصیت رمان است، در زبان فارسی قدیم به معنای “درستکار ” به کار می رفت، این شخصیت اسطوره‌ای ایرانی برای اولین بار نماد تاریخ شش هزار ساله ایران شد، کل تاریخ ایران را طی می‌کند و از نظر شخصیتی با امثال «بت‌من» و «اسپایدرمن»‌ پهلو می‌زند.

رمان اشوزدنگهه تاثیر قابل توجهی بر جریان ایران‌دوستی و توحیدگرایی نوجوانان دارد
این نویسنده محتوای فرهنگی ارائه شده در متن رمان را برگرفته از منابع بسیار کهن نظیر اوستا، شاهنامه، قرآن و کتب مقدس دیگر دانست و ادامه داد: این محتوا در یک ترکیب بدیع داستانی پرماجرا و روایتی غیرخطی ظاهر می‌شود، اشوزدنگهه جهانی را برای مخاطب ترسیم می‌کند که تا بحال آن را نمی‌شناخته است.
وی با اشاره به اینکه این رمان تأثیر قابل توجهی بر جریان ایران‌دوستی و توحیدگرایی نوجوانان دارد، اضافه کرد: جهان ترسیم شده در این رمان جهانی حقیقی، مرکب از ملیت و دین است که اسطوره‌های غربی و شرقی دیگر را از ذهن مخاطب رسوب‌زدایی کرده و باعث می‌شود مخاطب به ایرانی و مسلمان بودن خود افتخار کند.
آرین با اشاره به اینکه این اثر می‌تواند در ابعاد روایی، جنس داستانی و استفاده از منابع تاریخی مسکوت و دست‌نخورده، الگویی برای آثار آینده در این حوزه باشد، اظهار داشت: اشوزدنگهه در اندیشه، پرداخت و ماجرا نوع خاص خود را بنیان‌گذاری کرده و از هیچ رمان شرقی، غربی و داخلی الگو برداری نکرده است.
وی افزود: فصل‌های این کتاب به صورت خطی پیش نمی‌رود، به عنوان مثال اینگونه نیست که روند تاریخی رمان به صورت خطی از شش هزار سال پیش شروع شود و تا به امروز ادامه یابد، بلکه فصل اول متعلق به شش هزار سال پیش، فصل دوم دوره ساسانیان، فصل سوم هخامنشیان، فصل چهارم دوران معاصر، فصل پنجم دوره عباسی و فصل ششم نیز متعلق به دوران معاصر و جریان رفت و آمد پازل‌واری در بین تاریخ دارد که مخاطب را با خود همراه می‌کند.
آرین در مورد منتشر نشدن جلد دوم اشوزدنگهه و عدم ارائه مجوز، خاطرنشان کرد: شاید افرادی که روی کتاب نظر می‌دهند منتقد نام آن باشند اما نام «اشوزدنگهه» خاص این شخصیت است و هیچ فردی را جز خود در ذهن خواننده تداعی نمی‌کند، اما در این میان شاید برخی منتقد فضاهای ترسیم شده در کتاب باشند.

اکنون زمان پرداختن به عرصه‌های تازه‌ است
آرین با اشاره به آثار حوزه ادبیات کودک و نوجوان بیان داشت: این آثار روز به روز بهتر شده و نگاه‌های مفیدتری را عرضه می‌دارد، طبیعتا مراحل ابتدایی کار با آثار بزرگانی مانند «مرحوم مهدی آذریزدی» طی شده و اکنون زمان آن رسیده که به عرصه‌های تازه‌تری بپردازیم.
وی در پایان با معرفی آثار در حال تألیف خود، گفت: مشغول نوشتن جلد اول رمان سه گانه «پتش خوآرگر»با موضوع اسطوره‌های بسیار کهن تاریخ ایران هستم که به زودی از سوی «نشر افق» منتشر می‌شود، برخی شخصیت‌های آن مانند کاوه آهنگر آشنا و برخی به علت کهن بودن برای مخاطب ناشناس‌ هستند.
وی در خاتمه با اشاره به نام آخرین اثر در دست تالیف خود ابراز داشت: رمان «نویسنده‌ای در برزخ» اثر دیگری است که نگارش آن به نیمه رسیده، ‌و تا چندی دیگر تالیف ‌آن پایان می‌پذیرد.

دومین شماره‌ی این پرونده‌ها با عنوان «مردی که می‌دید»، به بازخوانی زندگی سیاسی «شهید حسن آیت» اختصاص دارد و هم‌اکنون در صفحه‌ی نخست پایگاه مرکز اسناد، قابل مشاهده است.

گفتنی است بسیاری از مطالب این پرونده نظیر متن کامل گفتگوی شهید آیت موسوم به «نوار آیت»، متن کامل گفتگو با همسر شهید آیت و نیز شرح ماجرای رای اعتماد به او و موافقان و مخالفانش، برای نخستین بار در فضای اینترنت منتشر می‌شود.

برای دسترسی مستقیم به این پرونده، می‌توانید از این نشانی استفاده کنید.

* * * * *

آیت؛ مردی که می دید

حدود سه دهه از شهادت دکتر آیت گذشته است و شاید بسیاری از افرادی که وی از آنها به عنوان مجریان طرح ایجاد خطوط بدلی در انقلاب اسلامی در آن زمان یاد می کرد یا از گردونه انقلاب بیرون افتاده اند و یا دار فانی را وداع گفته اند اما آنچه وی را هنوز حائز اهمیت نگاه داشته دیدگاه وی پیرامون راه های به انحراف کشیدن انقلاب ها ست که تا وقتی که انقلاب اسلامی ایران در مسیر آرمانهای خود حرکت میکند این خطوط بدلی نیز در کنار آن وجود دارد و ضرورت کسب بصیرت برای شناخت این خطوط و مجریان آن نیز وجود دارد

دهه اول انقلاب شاید پرچالش ترین دهه انقلاب باشد و افراد مختلفی نیز نقش آفرینان این دهه می باشند یکی از چالشی ترین بازیگران این دهه که بحث های مهمی پیرامون وی وجود داشت دکتر آیت(۱) بود

دکترآیت در یک خانواده روحانی و نسبتا محروم بدینا آمد او در رشته های ادبیات و جامعه شناسی و حقوق تحصیل کرد و در کنار تحصیلات آکادمیک تحصیلات حوزوی خود را نیز پیگیری کرد(۲)  ایشان درمبارزات ملی شدن صنعت نفت و پس از آن از علاقه مندان و حامیان آیت الله کاشانی بود او از همان ابتدا پیگیر دقیق مسائل سیاسی بود و شناخت دقیقی از افراد و از پیشینه ی فکری و سوابق آنها داشت و از همین رو او را دائره المعارف افراد و جریانها میدانستد

آیتی مظلوم : دکتر آیت یکی از تاثیر گذارترین افراد پس از انقلاب بودند ایشان در دوسال نیم حضور خود پس از انقلاب در جایگاههای مهمی قرار گرفتند ایشان دبیر سیاسی حزب جمهوری اسلامی و جزء هیئت رئیسه مجلس خبرگان قانون اساسی بودند که نقش مهمی در تصویب برخی اصول از جمله در اصول مربوط به ولایت فقیه ، شورای نگهبان و آوردن سپاه به عنوان یک نهاد در قانون اساسی و … به منظور جلوگیری از تکرار انحرافات انقلاب مشروطه داشتند . ایشان همچنین در مجلس شورای ملی با رای بالایی به نمایندگی مردم تهران برگزیده شدند و احتمال اننتخاب ایشان حتی به ریاست مجلس نیز وجود داشت که با برنامه هایی که برای تخریب ایشان شکل داده شد این امر محقق نشد همچنین ایشان کاندیدای دوره اول ریاست جمهوری بودند . با تمام این وجود پیش از شهادت ایشان مخالفین وی با تبلیغات سنگین خود بر علیه وی مانع از شنیده شدن و شیوع نظرات ایشان شدند و پس از شهادت ایشان نیز دکتر آیت خواسته یا ناخواسته در بایکوت خبری قرار میگیرند تا جایی که شاید تا پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ بسیاری حتی نام ایشان را نیز نشنیده بودند

آیتی پر ابهام : در دوسال و چند ماهی که آیت در سایه انقلاب اسلامی ایران زیست شبهات بسیاری در مورد او بوجود آمد : وی متهم به اجرای طرح های بقایی(۳) و پیگیری خط حزب زحمتکشان در جمهوری اسلامی بود و همچنین اندکی بعد که روزنامه انقلاب اسلامی نوارهای آیت را  منتشر کرد(۴) و با غبار آلود کردن فضا آیت را متهم به توطئه و کودتا و اختلاف افکنی نمود و جو تا حدی بر علیه آیت شد که بسیاری از دوستان و نزدیکان آیت هم امکان دفاع از وی را نیافتند و شاید از مهمترین عللی که باعث همگام شدن برخی از اعضای جامعه روحانیت مبارز  با اعضای جبهه ملی و نهضت آزادی در دادن رای منفی به اعتبار نامه دکتر آیت شد نیز ریشه در همین نوار و فضا سازی های ناشی از این نوار دارد مرحله بعدی برای مخدوش کردن وجهه آیت در زمان تصویب اعتبار نامه ها اجرا شد و مخالفان وی هر چه در کف داشتند رو کردند و وی را علاوه بر اتهامات گذشته متهم به فساد اخلاقی و حمایت از رژیم شاهنشاهی نیز کردند

آیتی بصیر : از مهمترین خصیصه های دکتر آیت اطلاعات وسیع و مطالعات دقیق وی پیرامون انقلاب های مختلف جهان بود به علاوه اینکه وی اتفاقاتی که نهضت ملی شدن صنعت نفت را به بن بست کشانده بود را نیز مشاهده و مطالعه کرده بود و از اینجا بود که تز استکبار را در مقابل انقلاب ها و نهضت های ملی مردم برای به انحراف کشاندن آنها تز ایجاد خطوط بدلی در مقابل خطوط اصیل و انقلابی می دانست تا مهره هایی که استکبار پرورش داده و وارد خطوط انقلاب کرده را  سوار بر موج انقلاب نماید تا مسیر انقلاب را بر اساس منافع خود هدایت نمایند ایشان در سلسله مباحث خود که به توضیح تاریخ معاصر میردازد این طرح استکبار را با اسناد تبین می نماید

از سوی دیگر آیت شناخت بسیار دقیقی از افراد  و اشخاص نیز داشت و گرایشات و مواضع راستین افراد را میدانست تا جایی که مواضع بسیاری از افراد را که در روزنامه های خارجی نسبت به مساله ای  اتخاذ کرده بودند خوانده و در آرشیوهای خود داشت و به صواب بود که وی را دائره المعارف افراد و اشخاص میدانستند و باید علت اصلی حملات به وی را نیز در همین دو مورد جستجو کرد  او خطوط بدلی که برای انقلاب ایران تعریف شده بودند را می شناخت و در جهت افشای مجریان آن حرکت میکرد و این بود که بسیاری حتی از نام وی نیز هراسناک بودند و سعی نمودند تا اورا به طرق مختلف به سکوت وادارند و شاید شهادت وی نیز پاداش بصیرت وی به نسبت زمانش بود

حدود سه دهه از شهادت دکتر آیت گذشته است و شاید بسیاری از افرادی که وی از آنها به عنوان مجریان طرح ایجاد خطوط بدلی در انقلاب اسلامی در آن زمان یاد می کرد یا از گردونه انقلاب بیرون افتاده اند و یا دار فانی را وداع گفته اند اما آنچه وی را هنوز حائز اهمیت نگاه داشته دیدگاه وی پیرامون راه های به انحراف کشیدن انقلاب ها ست که تا وقتی که انقلاب اسلامی ایران در مسیر آرمانهای خود حرکت میکند این خطوط بدلی نیز در کنار آن وجود دارد و ضرورت کسب بصیرت برای شناخت این خطوط و مجریان آن نیز وجود دارد

۱- با انتشار این فتوا، بازتاب‎های احساسی، علمی و سیاسی مختلفی را شاهد بودیم؛ در یک سوی مواجهه‎ها، هجمه سنگین تبلیغاتی امپراطوری رسانه‎ای و همراهی برخی رسانه‎ها و مطبوعات داخلی بود،که در خارج با شدت و صراحت و وضوح و در داخل با عصبانیت پنهان و آشکار با این نظر فقهی روبه‎رو شدند. هوشمندی و سیاست خاص مقام معظم رهبری در پاسخ به سئوال مطرح‎شده و گشودن و توسعه ملتزمان به ولایت فقیه علت اصلی این عصبانیت است. گویا آن‎ها که سال‎ها و ماه‎ها بر طبل توخالی ادعاهای خود در مخالفت با مفهوم و مصداق ولایت فقیه کوشیده‎اند این روزها بخش عظیمی از یافته‎های خود را به هم ریخته می‎بینند.
گروه دیگر، کسانی هستند که با شور و شعف بسیار و با تبیین درست و عقلانی در پی تفسیر این فتوا برآمده‎اند، آنان در تحلیل‎های خود مطالبی، چون تداوم و توسعه راهبرد جذب حداکثری و دفع حداقلی را مبنا قرار داده و از منظر سیاسی به آن نگریسته‎اند که به‎نظر قابل‎قبول است.
عده‎ای نیز با نگاه علمی‎تر در مقام معناشناسی «حکم» و «فتوا» و «التزام» برآمده و صدور این فتوا را گشودن افقی نو و فرصتی طلایی برای طرح مباحث نظری و علمی برشمرده‎اند.
از این پس نیز سعی در خدشه و ایجاد شبهه در اطراف همین فتوا خواهند کرد و صد البته این تلاش‌ها به‌نفع نظام اسلامی بوده و در تنویر افکار عمومی مؤثر خواهد بود.

۲- در گروه علاقه‎مندان به نظام اسلامی، عده‎ای از صاحب‎نظران با استقبال از طرح این فتوا، با نگاهی صرفا سیاسی آن‎ را در راستای جذب حداکثری و دفع حداقلی دیده‎اند؛ این منظر ناخواسته، نشر این فتوا را گامی در جهت ترمیم فضای به‎وجود آمده پس از انتخابات دانسته و عمق آن را در محدوده نگاه سیاسی و امنیتی متوقف می‎کنند. به همین سبب، گروهی نقد و انتقاد را نثار کسانی می‎کنند که تا به‎حال با نگاه حداکثری به مقوله ولایت فقیه، عده کثیری را از حوزه اعتقاد و التزام به آن بیرون کرده و گستره علاقه‎مندان به نظام را محدود کرده‎اند.

۳- گروه دیگری نیز با نگاه علمی و فنی در مقام توضیح و تبیین آن برآمده و با معناشناسی مفاهیمی چون «حکم»، «فتوا»، «اعتقاد»، «التزام»، و… صدور این فتوا را گشودن افقی نو و فرصتی ارزشمند برای طرح مباحث عمیق‎تر و واکاوی موضوع کارآمدی نظام اسلامی برشمرده‎اند. به‎نظر نگارنده، این نگاه واقعی‎تر و قابل‎قبول‎تر است، اگرچه بدون تردید این نظر راهگشا در جذب حداکثری نیز بسیار مؤثر خواهد بود و اصولا بخشی از عصبانیت امپراطوری رسانه‎ای از همین‎روست.

۴- سئوالی که مطرح می‎شود این است که آیا این پاسخ به موضوع التزام عملی به ولایت فقیه نگاه حداکثری دارد یا حداقلی، و یا به تعبیری آیا کف التزام را می‎نمایاند یا سقف آن را؟
برای پاسخ به این سئوال، تأمل در پاسخ و سئوال لازم است:
سئوال: خواهشمند است در خصوص التزام به ولایت فقیه توضیح دهید؛ به‎عبارت دیگر، چگونه باید عمل کنیم تا بدانیم که به جانشین برحق آقا امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) اعتقاد و التزام کافی داریم؟
جواب: ولایت فقیه به‎معنای حاکمیت مجتهد جامع‎الشرایط در عصر غیبت است و شعبه‎ای از ولایت ائمه اطهار (علیهم‎السلام) است که همان ولایت رسول‎الله (صلی‎الله علیه و آله و سلم) است. و همین که از دستورات حکومتی ولی امر مسلمین اطاعت کنید نشانه التزام کامل به آن است.
دقت در سئوال، این معنا را روشن می‎کند که سئوال‎کننده:
۱- در مقام یافتن نشانه التزام و اعتقاد به ولایت فقیه بوده است.
۲- وی، ولایت فقیه را نایب امام زمان(عج الله تعالی فرجه الشریف) می‎داند.
۳- او دغدغه انجام وظیفه و اطاعت از ولی فقیه را دارد.
۴- یا این‎که در صدد یافتن پاسخی روشن برای پاسخگویی به دیگران بوده است.

فتوا نیز مسائل زیر را بیان می‎کند:
۱- در حوزه اعتقاد؛ «ولایت فقیه» شعبه‎ای از ولایت ائمه علیهم‌السلام و رسول اکرم (صلی‎الله علیه و آله و سلم) است با این نظر، ولایت فقیه جنبه طولی پیدا کرده و در استمرار رسالت نبوت و امامت معنا می‎یابد.
۲- اطاعت از دستورات حکومتی ولی امر، نشانه التزام کامل به آن است. در حوزه التزام؛
به نظر می‎رسد این فتوا در مقام پاسخ به سئوال و ناظر به آن است، زیرا:
اول، اعتقاد به ولایت فقیه را روشن کرده است.
دوم، التزام به آن را معنا کرده است. نشانه‎ التزام در این پاسخ مشخص شده است.
سوم: به سئوال و دغدغه پرسش‎کننده که به دنبال نشانه التزام بوده پاسخ داده است.

۵- نکته‌ای که باقی ماند و اکنون محل بحث بعضی از صاحب‌نظران است این است که آیا این فتوا در مقام بیان التزام حداکثری است یا حداقلی؟
گروهی در مقالات و مصاحبه‌های خود آن‌ را میان حداقل التزام دانسته‌اند و بعضی با استناد به عبارات فتوا آن ‌را التزام حداکثری و کامل دانسته و برداشت التزام حداقلی را اجتهاد در مقابل نص می‌دانند.
برای روشن‌تر شدن این موضوع وجوه وجود اعتقاد و التزام را برمی‌شماریم:
الف- اعتقاد حداکثری – التزام حداکثری
ب- اعتقاد حداقلی – التزام حداقلی
ج- اعتقاد حداکثری – التزام حداقلی
د- اعتقاد حداقلی – التزام حداکثری
منظور از اعتقاد حداکثری، اعتقاد به ولایت از منظر کلامی و در التزام نبوت و امامت است.
منظور از التزام حداکثری، التزام به فتاوای ولی، التزام به نظرات ارشادی و پذیرش تشخیص‌های موضوعی ولی فقیه و پای‌بندی به دستورات حکومتی است.
منظور از اعتقاد حداقلی، اعتقاد به حداقل ولایت فقیه به‎معنای ولایت بر «غُیّب» و «قُصّر» و در حد برخی امور حسبیه است.
منظور از التزام حداقلی، پای‌بندی به دستورات حکومتی ولی فقیه در مواقع خاص از قبیل شرایط بحران و اضطرار است.

چنین برمی‎آید که این فتوا در بیان اعتقاد حداکثری و التزام حداقلی (وجه دوم) است. به‎عبارتی، فتوا کف التزام را می‎نمایاند، نه سقف آن را؛ این معنا را از کلمه نشانه می‎توان فهمید، زیرا نشانه چیزی، همه آن چیز و تمام آن نیست. واژه کامل نیز در بیان انجام وظیفه حداقلی، مانند آن‎که انسان مؤمنی اعتقاد درست به اسلام و تشیع دارد چنان‎که اکثر مردم ما به امامت امیر مؤمنان اعتقاد کاملی دارند و در مقام التزام نیز با انجام بسیاری از واجبات، مانند نماز و روزه التزام و پای‎بندی خود را نشان می‎دهند؛ اما این نماز خواندن و روزه گرفتن نشانه التزام کامل است، نه تمام آن.

۶- یک نکته دیگر نیز باقی می‎ماند که در فهم این معنا کمک می‎کند. آیا اهل کتاب و هموطنان محترم مسیحی و کلیمی و زرتشتی که به حسب دین خود به ولایت فقیه اعتقاد ندارند، اما طبق قانون اساسی که میثاق ملی است از دستورات حکومتی ولی فقیه اطاعت می‎کنند، عمل آن‎ها مصداق التزام کامل است؟
این موضوع نشان می‎دهد که فضل‎های التزام عملی بیش از چهار فرض مطرح شده است؛ بنابراین، می‎توان به آن نگاه کیفی و مذهبی داشت.

۷- عده‎ای از معتقدان و ملتزمان به ولایت مطلقه فقیه این‎گونه ابراز نگرانی می‎کنند که ممکن است گروهی از عواملی که در فتنه سال ۱۳۸۸ نقش‎های پیدا و پنهانی را ایفا کرده‎اند، با استفاده از این فتوا در انتخابات مجلس یا ریاست‌جمهوری حاضر شوند و با گذشتن از فیلتر تأیید شورای نگهبان دوباره به مناصب حساس اجرایی بازگردند.
سئوال این است: آیا این فقط شامل چنین کسانی می‌شود؟ به تعبیری آیا در مرحله تصدی مناصب اجرایی و تقنینی، نافذ است؟ یا چون این التزام حداقلی را می‌رساند در مرحله احراز صلاحیت‌ها، مرتبه‌ای بالاتر از التزام مورد توقع و انتظار است؟ به نظر نگارنده وجه دوم صحیح‌تر است.

حرف آخر
این فتوای راهگشا که هم برکات سیاسی و اجتماعی را در جذب حداکثری به دنبال دارد و هم فرصتی برای طرح احکام ولایت فقیه (در حوزه فقه) است، تلاش صاحب‌نظران و کارشناسان خبره را می‌طلبد. طرح سئوالات و استفتائات دقیق‌تر در اطراف و جوانب موضوع و دریافت پاسخ آن از سوی مقام معظم رهبری یکی از این تلاش‌های ارزشمند است که باید به آن پرداخت شود

بیانیه پایانی نشست بیروت نشان داد که این نشست هیچ نتیجه ای برای ۱۴ مارس نداشته و آنها شانس شکل دهی جریانی با محوریت عربستان و رژیم صهیونیستی برای فشار بر مقاومت در لبنان را از دست دادند.

تحلیلگران سیاسی معتقدند که پس از شکل گیری دولت ائتلاف ملی در لبنان، این دولت موازنه قدرت را به سود جریان مقاومت به تصویر کشید و باعث نگرانی و انفعال جریان ۱۴ مارس شد. این جریان برای اینکه بتواند شرایط سیاسی داخل لبنان را به زیان مقاومت تغییر دهد دستور کارهای متفاوتی را از طریق جریان های مرتبط با رژیم صهیونیستی تدارک دیده اند که تا امروز لایه های مختلفی از آن به جریان درآمده است.
دادگاه بین المللی ترور رفیق حریری در واقع یکی از این لایه هاست که با حمایت های آمریکا، عربستان و رژیم صهیونیستی در حال اجرا شدن است.
در شرایطی که قرار است گزارش «بلمار» دادستان دادگاه بین المللی ترور حریری در سپتامبر منتشر شود، مضامینی از آن توسط مقامات رژیم صهیونیستی مطرح شده است که خود گویای نقش مستقیم صهیونیست ها در این سناریوسازی علیه حزب الله لبنان است.

بنابراین از طریق این گزارش قرار است وضعیت داخلی لبنان دستخوش فتنه ای جدید شود تا ثباتی که به سود جبهه مقاومت است را بر هم زنند. به این منظور آنچه لازم است از طریق گزارش بلمار مطرح شود باید از طریق ابزارهای داخلی لبنان به شکل فعالی در بعد سیاسی و رسانه ای مورد حمایت قرار گیرد.

از آنجا که جریان ۱۴ مارس در وضعیت مطلوبی به سر نمی برد، ملک عبدالله پادشاه سعودی برای تقویت این جریان، شخص رفیق حریری و جریان مرتبط با آمریکا و رژیم صهیونیستی، برنامه سفر خود را به منطقه و لبنان تنظیم کرده بود.

«رفیق حریری» نخست وزیر اسبق لبنان در ۱۴ فوریه ۲۰۰۵ بر اثر انفجار بمب در مسیر خودروی شخصی اش جان باخت.
به رغم وجود شواهدی دال بردست داشتن صهیونیست ها در این حادثه تروریستی بلافاصله نوک پیکان اتهامات به سمت سوریه نشانه رفت و اتهامات کمتری متوجه حزب الله لبنان شد و در این راستا به حدی از سوی رژیم صهیونیستی و جریان های غربگرا در منطقه و لبنان فشارها بر سوریه وارد شد که دولت دمشق مجبور به عقب نشینی نیروهای نظامی خود ازلبنان شد. اما در جریان سناریوی جدید که با محوریت عربستان و رژیم صهیونیستی دنبال می شود قرار است حزب الله لبنان به عنوان عامل اصلی حادثه ترور حریری معرفی شود.
در همین رابطه سیدحسن نصرالله روز سه شنبه طی یک سخنرانی آخرین مواضع حزب الله را در خصوص پرونده حریری و نتایج اجلاس سه جانبه روز جمعه بیروت اعلام می کند.